Recensies

boekenWIJZER

Tekst Benne van de Woestijne
Gepubliceerd op 30-01-2020 Gewijzigd op 12-10-2021
In BoekenWIJZER attenderen we je op boeken die handig, leerzaam of inspirerend zijn. Lijkt zo'n nieuw boek je wel wat? We verloten telkens 1 exemplaar. Vul het formulier in en maak kans op gratis vakliteratuur. Deze maand: 'Dyscalculie en een hoog IQ' en 'Pedagoog, durf te spelen!'


 

 

Slim, maar niet kunnen rekenen

Wat een superslim meisje, en toch: als je haar vraagt hoeveel 3 + 5 is, is ze het spoor helemaal bijster.

Ja, ook zeer intelligente kinderen kunnen last hebben van dyscalculie, laat Marisca Milikowski zien in haar nieuwste boek. Bolleboos of niet, kinderen met een rekenstoornis kunnen veel twijfels, onzekerheid en later ook problemen in hun opleiding tegenkomen. Hoe dit kan, hoe je daarmee omgaat en leert uit te zoeken wat bij zo’n kind wél werkt, daarover leert Milikowski je in dit boek.

Dyscalculie en een hoog IQ bestaat uit elf ‘leerzame verhalen’ van kinderen tussen de 8 en 18 jaar. Voorbeelden die Milikowski leerde kennen op haar praktijk voor rekenproblemen. Milikowski voorziet elk verhaal van achtergrond over dyscalculie en intelligentie, tips en overwegingen voor de praktijkprofessional.

De auteur schreef het boek voor iedereen die meer wil weten over rekenstoornissen en hoe je kinderen verder helpt. Geschikt voor leraren, rt’ers, ib’ers en zorgcoördinatoren (po/vo).


Mariska Milikowski, Dyscalculie en een hoog IQ: Elf leerzame verhalen. Boom, 2020. € 25,95. 144 pag.


--------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

 

Speel!

Waarom spelen kinderen? Nou, omdat het leuk is. Precies: bij spelen gaat het om de bezigheid, niet om het resultaat van die bezigheid. Maar spelen kinderen nog wel genoeg in onze samenleving, die steeds meer gericht is op prestaties en de ‘maakbaarheidsgedachte’? Laten we hen nog wel genoeg spelen?

Aldus trapt het boek Pedagoog, durf te spelen! af. Wat volgt is een bundel van columns, interviews, artikelen en onderzoek over de noodzaak van spelen voor de mens. Spelen gaat dan wel vanzelf, ontzettend belangrijk is het ook, vooral voor onze cognitieve ontwikkeling, motivatie, verhouding tot de wereld om ons heen, en meer. Als redactie van deze bundel hebben Willemieke de Jong, Jan Bekker, Janneke Metselaar en anderen deze belangrijke functies van spelen voor de jonge én oudere mens in kaart willen brengen, alsook hoe Nederlands en Belgisch onderzoek (kunnen) bijdragen aan die missie.

Pedagoog, durf te spelen! volgde als boek op het gelijknamige kennisfestival dat in oktober 2019 werd georganiseerd door pedagogiekvereniging VBSP. De columns, interviews en artikelen zijn afkomstig van de onderzoekers en begeleiders die op dit festival spraken.

Willemieke de Jong e.a. (red.), Pedagoog, durf te spelen! SWP, 2020. € 19,50. 152 pag.


 


Authentiek, daadkrachtig en met plezier

Het verschil willen maken, kansen bieden, vakmensen afleveren: wat is jouw reden om iedere dag weer voor de klas te staan? Of weet je dat niet altijd even goed (meer)? Ga daar dan naar op zoek, vragen Annick Jehaes (leraar wiskunde) en Liesbet Moortgat (orthopedagoog) jou in hun boek Je impact als leerkracht vergroten.

De praktische gids is bedoeld voor leraren in po en vo, en nodigt uit om je drijfveren te (her)ontdekken. Het boek biedt handvatten om het maximale uit je lessen te halen en, vooral, om iedere dag weer met plezier voor de klas te staan.

Het boek bestaat uit drie delen, die elk weer bestaan uit drie hoofdstukken. De auteurs behandelen daarin de drie kerningrediënten die volgens hen een daadkrachtige leraar maken: authenticiteit, teamwork en meedoen. Jehaes en Moortgat bieden handvatten om met passie en vertrouwen voor de klas te staan, in de vorm van tips, opdrachten, checklists, verhalen van andere leraren en ‘pauzemomenten’ voor reflectie.


Annick Jehaes en Liesbet Moortgat, Je impact als leerkracht vergroten: Hoe je in onderwijs authentiek het verschil maakt. Pelckmans, 2020. € 30,00. 151 pag.

 

 

De brug tussen school en thuis

Voor heel wat kinderen in Nederland vormen school en thuis een wereld van verschil. Voor hen en hun ouders, maar ook voor leraren en scholen is het niet altijd even makkelijk om die leefwerelden te overbruggen. Terwijl dat wel beter is voor het kind.

Een goede verstandhouding met de ouders van deze kinderen draagt namelijk bij aan hun kansen voor later, weet auteur Mariëtte Lusse. Daarom schreef ze met School en thuis een boek voor scholen en leraren die daar stappen in willen zetten.

Hoe stem je de samenwerking met ouders af? Om die vraag te beantwoorden, baseert Lusse zich op internationale onderzoekers, zoals Robert Marzano en Steven Higgins. Ze biedt praktische tips voor jou en je school om met ouders in contact te komen, een band met hen op te bouwen en hen te helpen hun kinderen te ondersteunen in het maken van de juiste keuzes voor later.

Het boek bestaat uit vijf hoofdstukken, waarin Lusse ingaat op verbinding, vertrouwen, leren van elkaar, loopbaankeuzes en samenwerken. Iliass el Hadioui geeft een inleiding over scholen en hun worsteling met diversiteit, Annette Diender tekent na ieder hoofdstuk een verhaal van een school in Nederland op, over hun positieve ervaringen met een goede samenwerking met ouders.

Kans maken? Win je dit boek, sturen we je meteen het Basisboek Coördinator Ouderbetrokkenheid van Peter de Vries mee toe, een praktisch boek dat helpt 'een cultuur van ouderbetrokkenheid te creëren.' 


Mariëtte Lusse, School en thuis: Succesfactoren voor het verbinden van twee leefwerelden. Pica, 2019. € 17,50. 119 pag

Peter de Vries, Basisboek Coördinator Ouderbetrokkenheid. Instondo, 2020. € 31,00. 163 pag.

 

----------------------------------------------------------------------------------------------------------

[REEDS VERLOOT]


 

Uitgesproken onderwijs

Honderden en honderden quotes over het
onderwijs, van filosofen, pedagogen, leraren, wereldleiders en andere grote denkers uit de afgelopen vier millennia. Dat is 4000 Years of Thinkers on Education, een Engelstalige, uitgebreide editie van de eerder verschenen Nederlandse versie.

In driehonderd pagina’s aan oneliners en gedachten maakt het boek inzichtelijk hoe men de afgelopen millennia het onderwijs bekeek en waardeerde, hoe wereldwijd over onderwijsvraagstukken werd en wordt gedacht, en hoe verschillend of vergelijkbaar die vroegere onderwijsbril en de moderne zijn.

Het boek bevat naast quotes de beschouwingen en uitleg van onder anderen Gert Biesta, Monique Volman, Eddie Denessen en Sietske Waslander, en zet in zes hoofdstukken hun gedachten uiteen over educatie, leraren, leerlingen, schoolleiderschap, ouders en het leren zelf.

Samengesteld door Henk Sissing, onderwijsadviseur, -onderzoeker en -liefhebber. Het voorwoord is van Ahmed Aboutaleb.
 

Henk Sissing (ed.), 4000 Years of Thinkers on Education. Boom, 2020. € 24,90. 304 pag.


 

Tekening, berekening

Kinderen gaan makkelijker en leuker rekenen zodra ze dat aan de hand van tekeningen doen, stellen Rob en Hanneke van Bree. In Met rekenogen bekeken, een boek dat prentenboeken aanvult met rekenactiviteiten en die hapklaar voor je rekenles presenteert, laat het duo zien hoe dat werkt.

De Van Brees behandelen prentenboeken voor de domeinen tellen, getalbegrip, meten en meetkunde. Van een boek over het beroemde schaapjes tellen tot De wereld van de Gorgels, gidsen de auteurs je in vier hoofdstukken langs 45 prentenboeken en de rekenactiviteiten die ze daaruit hebben gedistilleerd. Vooraf geeft ieder hoofdstuk steeds beknopt weer welke rekendoelen de oefeningen dienen, bij de rekenactiviteiten zelf vind je voorbeeldvragen om je leerlingen verder op weg te helpen.

Rob en Hanneke van Bree zijn beiden leerkracht en gespecialiseerd in rekenen met prentenboeken. Met rekenogen bekeken is bedoeld voor leerkrachten van groep 1 tot en met 4 en verschijnt een kleine tien jaar na hun eerdere boek, Met rekenogen gelezen.


Rob en Hanneke van Bree, Met rekenogen bekeken. Rekenactiviteiten voor jonge kinderen bij 45 prentenboeken. Acco, 2020. € 25,30. 190 pag.

 

 

Helder over kansen

‘Als mijn leraren mij niet hielpen, deed ik geen moeite meer.’ Eric Jensen, onderwijsonderzoeker aan de New York Academy of Sciences, was vroeger niet de makkelijkste leerling. Als kind wist hij bovendien wat armoede was. Tientallen jaren later werden dit de belangrijkste thema's van zijn onderzoek naar het brein. Zo ook in Ieder kind kansrijk, een boek dat inzichtelijk maakt hoe je gelijke kansen in de klas bevordert en hoe je als leraar perspectief biedt aan leerlingen die opgroeien in armoede.

Ieder kind kansrijk bestaat uit zeven delen, die elk een van de zeven ‘mindsets’ behandelt waarmee je als leraar jouw leerlingen verder kunt helpen. Zo is er de relatiemindset, het idee dat de prestaties van leerlingen sterk afhankelijk zijn van de relatie die ze hebben met hun leraar. Of de cognitieve-verrijkings-mindset, die uitgaat van het idee dat jouw leerlingen zich alle- en optimaal kunnen ontwikkelen, zolang je ze maar de juiste feedback en hulp biedt. Ieder kind kansrijk! biedt tips en tools om jouw leraarschap verder te ontwikkelen, een rijke leeromgeving voor jouw leerlingen te creëren, en hen te helpen hun talenten te vinden en ontwikkelen.


Eric Jensen, Ieder kind kansrijk: Lesgeven aan leerlingen die opgroeien in armoede. Bazalt, 2020. €44,00. 211 pag.

 


Handboek burgerschap

De Grondwet is geen stoffige tekst, nee, het is de levende basis waarop onze samenleving is gestoeld. Een samenleving waarvan we willen dat ze verbindend en vrij is, haar bevolking verdraagzaam en rechtvaardig. Maar dat vraagt ook iets van ons allemaal: de verantwoordelijkheid om op een open, kritische, vreedzame en democratische manier vorm te geven aan die samenleving.

Dat is de overtuiging van auteur, docent en adviseur burgerschapsonderwijs Samira Bouchibti, die met Nederland is van ons allemaal een handboek over burgerschapsvorming schreef voor docenten en professionals die met jongeren werken. Ze beschrijft helder waarom burgerschapsvorming zo belangrijk is en legt uit met welke vragen jongeren vaak zitten en hoe je hen op een praktische, open manier lastige sociaal-maatschappelijke thema's (zoals racisme, discriminatie) in de klas laat bespreken. 

Zij gaat daarbij uit van de VIP-methode, die ze zelf ontwikkelde: vanuit Vrijheid, Identiteit en Participatie het gesprek aangaan. En dat zet aan tot dialoog, kritisch denken, inlevingsvermogen en leren van elkaar. Want wat hebben we eigenlijk gemeen met elkaar, ondanks onze soms ook grote verschillen?

Nederland is van ons allemaal bestaat uit elf hoofdstukken en behandelt daarin, aan de hand van de leerdoelen, verschillende kernwaarden en artikelen uit de Grondwet, grote denkers, vrijheidsstrijders en belangrijke verdragen uit het verleden. Bouchibti geeft daarbij steevast tips over de omgang met je leerlingen, voorbeeldvragen, en opdrachten voor in de klas.


Samira Bouchibti, Nederland is van ons allemaal. Ten Brink Uitgevers, 2020, €34,95. 432 pag.

 

---------------------------------------------------------

De rol van onderwijs in je latere leven

In Woordenwisseling gaat Pascal Cuijpers op zoek naar de persoonlijke verhalen van vierentwintig BN’ers, van diverse achtergronden en met uiteenlopende carrières. Enkelen die de revue passeren: Suzan Seegers, Dolf Jansen, Dick Swaab, Maarten van Rossem, Petra Stienen en Roos Schlikker. In een boek over 'onderwijs en het leven’ diept hij verhalen bij hen op over hun ontwikkeling als mens, leerling en professional.

Woordenwisseling leest als een reeks briefwisselingen en interviews. Cuijpers, zelf als docent beeldende vorming werkzaam in het vo, correspondeert en stelt vragen over hoe school van invloed is op je blik op de wereld, en de rol die het blijft spelen in je later leven. Hoe kijken bekende Nederlanders terug op hun schooltijd? Welke opleiding volgden ze en welke leraren waren daarin van belang voor hun latere in- en aspiraties? Wat vonden ze toen belangrijk in het onderwijs, wat nu? En, vooral: wat kun jij daarvan leren als leraar?

De brieven en gesprekken worden voorafgegaan door een mailwisseling tussen Cuijpers en zijn vroegere docent Nederlands en Quirijn-uitgever Ivo Mijland.

We verloten één exemplaar. Vul het formulier in om kans te maken! 


Pascal Cuijpers, Woordenwisseling. Correspondenties en gesprekken over onderwijs en (wat we kunnen leren van) het leven. Quirijn, 2020, € 19,95

 

Hernieuwde lessen in orde houden

Het is (nog steeds) slecht gesteld met de orde in de Nederlandse lessen. Dat is het uitgangspunt van Orde houden van René Kneyber, die afgelopen jaar een nieuwe editie uitbracht van het boek waarmee hij sinds de eerste druk in 2009 veel succes boekte. Verplichte kost voor iedere leraar-in-opleiding, lerarenopleider, beginnende leraar of ervaren rot die over klassenmanagement nog wel wat tips kan gebruiken.

Kneyber gaat in op de verschillende aspecten die jou kunnen helpen om wanorde in je lessen tegen te gaan. Op basis van wetenschappelijke inzichten, tips en voorbeelden van verschillende collega-docenten uit het vo biedt zijn boek handvatten voor de structuur, motivatie en autoriteit van jouw lessen. Hij werpt vragen op als: hoe begin je jouw schooljaar, en hoe leer je als docent consequent te zijn zonder dat je de band met jouw klas verslechtert? Kneyber behandelt ze uitvoerig. Ook heeft hij deze vernieuwde editie geüpdatet met nieuwe inzichten en actuele dilemma’s, zoals smartphones in de klas.


Orde houden is opgebouwd uit vijf hoofdstukken en een epiloog, waarin Kneyber afsluit met enkele specifieke adviezen voor de schoolleider.

We verloten één exemplaar. Vul het formulier in om kans te maken! 


René Kneyber. Orde houden. Phronese, 2020, € 20,95.

 

-------------------------------------------------------------------

                     
 

Flexibel voor de klas

Lesgeven kan psychologisch veeleisend zijn. Daarom schreven Maaike Steeman en Femke Klomp Psychologische Flexibiliteit in het Onderwijs, voor leerkrachten in het basisonderwijs, met het credo: niet alleen de methodiek en didactiek is van belang voor een leerkracht, ook de mens behoeft aandacht om blijvend impact te hebben in het klaslokaal.

Steeman en Klomp putten uit theorieën uit de acceptatie- en commitmenttherapie (ACT) om jou te helpen in de begeleiding van je leerlingen, en om jouw emotionele flexibiliteit als leerkracht te vergroten. Psychologische Flexibiliteit richt zich op de vraag hoe je controle krijgt over jouw rol in het lokaal, en hoe je weloverwogen een beslissing maakt in moeilijke situaties voor de klas.

Het boek bestaat uit vier delen. Het eerste gaat in op de mens en menselijk gedrag, waarna deel 2 en 3 in het teken staan van theorieën over psychologische flexibiliteit, en hoe deze in te zetten voor de klas. In het laatste hoofdstuk zetten Steeman en Klomp uiteen welke kenmerken van een schoolomgeving daaraan kunnen bijdragen, zoals ‘eigenheid’ en ‘sociaal contact’. 

We verloten één exemplaar. Vul het formulier in om kans te maken! 


Maaike Steeman, Femke Klomp. Psychologische Flexibiliteit in het Onderwijs: Doen wat werkt met hart en ziel. Uitgeverij SWP, €39,90 (334 pag.)

-----------------------------------------------------------

Omgaan met ADHD

Kinderen en jongeren met ADHD beter ondersteunen bij hun problemen op school? Russell Barkley, klinisch wetenschapper en zelf leerkracht in de VS, schreef een handig boek over de meest effectieve strategieën om ADHD’ers te helpen in de klas.

Omgaan met ADHD op School zet eerst het fenomeen ADHD uiteen, waarna Barkley uitlegt hoe het komt dat kinderen en jongeren die ‘het’ hebben problemen ervaren op school. Hij gidst je vervolgens door de verschillende uitingsvormen van ADHD, zodat je het specifieke probleem sneller leert herkennen. Ten slotte bespreekt Barkley diverse beloningsstrategieën, zoals de ‘goed-gedrag-kaart’, alsook evidence-based methoden voor de aanpak van ongewenst gedrag. 

We verloten één exemplaar. Vul het formulier in om kans te maken!

Russell Barkley. Omgaan met ADHD op school: Evidence based methoden voor leerkrachten. Uitgeverij SWP, €21,00 (140 pag.)

------------------------------------

Unmute die taalles

Met dit boek pakken Masja Mesie en Alie Kammenga een relevant onderwerp op voor de zoomende, skypende leraar van nu. Het compacte boekje Unmute is geschreven voor docenten Nederlands, NT2 en vreemde talen en richt zich op de vraag hoe je als docent een goede online taalles kunt geven en organiseren. Want hoe houd je leerlingen actief en bij de les, nu zij  op afstand zitten? 

De auteurs geven praktische voorbeelden om jouw repertoire op het gebied van online taaldidactiek uit te breiden, waarbij ze een twintigtal werkvormen beschrijven als bouwstenen van de taalles. In het boek dat volgens Mesie en Kammenga ‘net als een goede taalles’ bestaat uit een starter-kop-romp-staartmodel, leer je hoe je jouw leerlingen interactief houdt en hun leren meer in beeld brengt, zonder daar veel extra voorbereidend werk aan kwijt te zijn. 

We verloten één exemplaar. Vul het formulier in om kans te maken!

Marja Mesie en Alie Kammenga. Unmute: Activerende Didactiek voor de Online Taalles. Uitgeverij Coutinho. €12,95 (72 pag.).

---------------------------------------------------------------

(REEDS VERLOOT, 2020)


Meer dan slim

Het uitgangspunt van Corry Wolters’ Talentgerichte begeleiding van hoogbegaafde kinderen en jongeren is dat hoogbegaafden “meer dan slim” zijn: ze ervaren niet alleen het leren anders, maar ook hun emoties en allerlei externe prikkels. Volgens de auteur wordt ten onrechte gedacht dat deze kinderen uitsluitend intellectuele uitdaging nodig hebben, en dat ze het verder wel redden. Om hoogbegaafden te begeleiden in hun bijzondere leervaardigheden én op sociaal en emotioneel gebied, biedt dit boek theoretische en praktische handvatten.

 Het boek heeft een theoretisch en een praktisch deel. In het eerste deel gaat Wolters in op de rol van sensitiviteit in hoogbegaafdheid, wat talentgericht werken en oplossingsgerichte gespreksvoering inhouden, de theoretische uitgangspunten die leidend zijn en het stappenplan voor begeleiding. Ook bekend onderzoek, zoals de growth mindset van Carol Dweck, wordt aangehaald ter versterking van de theoretische onderbouwing.

In het praktische deel is er een hoofdstuk voor de hoogbegaafden zelf, die zij (al dan niet onder begeleiding van een ouder, leraar of mentor) kunnen lezen. Hierna volgt een beschrijving van het stappenplan en 25 werkvormen voor de begeleiding. De werkvormen kunnen worden uitgevoerd door een leraar, mentor, intern begeleider, hulpverlener of coach. Ze zijn voor zowel het basis- als het voortgezet onderwijs, en kunnen zelfstandig of in groepjes worden uitgevoerd.

Een voorbeeld van een groeps-werkvorm is ‘de talentenwijzer’. Ieder kind maakt een tekening van zichzelf en schrijft daar de talenten omheen die hij of zij bij zichzelf vindt passen (een eerdere werkvorm gaat over het opsporen van talenten). Alle tekeningen worden opgehangen, zodat de kinderen kunnen zien wie welk talent heeft, en wie ze kunnen inschakelen wanneer een talent nodig is. Zoals: Samira leest veel. Wanneer Daan niet weet welk boek hij uit de kast zal pakken, kan hij Samira om hulp vragen. Of: Tom is handig met computers, en houdt van uitleggen. Als zijn klasgenoten iets niet weten, vragen ze voortaan Tom of hij tijd heeft. (door Hannah Wolff)

We verloten een exemplaar. Vul het formulier in om kans te maken!

Corry Wolters, Meer dan slim. Talentgerichte begeleiding van hoogbegaafde kinderen en jongeren Uitgeverij Pica, 2020, € 24,95.

 

 

Gamedidactiek 2

Gamedidactiek 2 geeft handvatten om eenvoudige computerspelletjes op een zinvolle manier te gebruiken in de les, als formatief hulpmiddel. Het boek biedt een methode om lesinhoud op te delen, vervolgens wordt aan elk onderdeel een spel gekoppeld. Die spellen maak je aan de hand van bestaande websites en quiztools die je kan vullen met les- of toetsmateriaal, leren programmeren hoeft niet. Het doel is om via de spelletjes feedback te generen voor zoveel mogelijk leerdoelen; volgens de auteur handig in grote klassen.

De eerste hoofdstukken gaan over het opdelen van je lesinhoud naar soorten kennis (feitelijke kennis, conceptuele kennis, etc) en manieren die kennis te vergaren of gebruiken (onthouden, herinneren, vergelijken, controleren, etc). Daarna kun je spellen aan de leerdoelen koppelen. Goede herinneringsspellen zijn bijvoorbeeld multiple choice-quizzen of Trivial Pursuit. Om je leerlingen te laten analyseren kun je ze selectiespellen laten doen, waarbij ze de essentie uit een tekst moeten halen.

Er komt ook veel theorie langs in Gamedidactiek: Ryan en Deci over motivatie, Eric Mazur over peer instruction, de taxonomie van Bloom. Ook hoef je dus niet te kunnen programmeren, maar moet je wel bekend zijn met Excel, Paint en Wix. De auteur noemt het technisch geen probleem voor de ‘gemiddelde computergebruiker’, ik vraag het me af. De methodiek voor het gamificeren van je lesmateriaal- en doelen is haalbaar voor de geïnteresseerde docent, het boek is vlot geschreven, maar door de informatiedichtheid en de soms wazige afbeeldingen loont het om de bijbehorende website bij het lezen open te houden.

Ten slotte, ook wel eens leuk: “In dit boek gebruiken we het persoonlijk voornaamwoord “zij”. Daar mag vanzelfsprekend ook “hij” worden gelezen.”  (door Hannah Wolff)

We verloten een exemplaar. Vul het formulier in om kans te maken!

Martijn C. Koops, Gamedidactiek 2. Gamificeren met zelfgemaakte formatieve computerspelletjes. Uitgeverij Didactica, 2020, € 27,95.

 

 

Vul het formulier in en loot mee!

 

Click here to revoke the Cookie consent