Onderzoek

Praat met meertalige kleuters

Tekst Bea Ros
Gepubliceerd op 12-06-2018 Gewijzigd op 24-01-2019
Q&A Annegien Langeloo - Meertalige kleuters hebben soms nog moeite met het Nederlands. Daarom is het belangrijk gesprekjes met hen te voeren. Dat is een van de conclusies uit het onderzoek dat Annegien Langeloo op de ORD presenteert. 

Kun je kort iets vertellen over jullie review naar meertaligheid?
‘We wilden graag weten of leerkrachten tegen eentalige kinderen anders praten dan tegen meertalige kinderen. En dan hebben we het over kinderen die op school de meerderheidstaal leren en thuis een andere taal spreken. We hebben alle artikelen verzameld die sinds 1990 hierover zijn verschenen. De oogst viel een beetje tegen, want het meeste onderzoek gaat over interactie in de klas, terwijl wij juist meer wilden weten over een-op-een-interactie. Uiteindelijk bleven er 33 studies over, grotendeels over interactie met enkel meertalige kinderen.’

Dus een echte vergelijking kunnen jullie nog niet maken?
‘Nee, op basis van de review is dat inderdaad lastig, maar voor mijn promotieonderzoek heb ik een jaar lang in twintig kleuterklassen twee meertalige en twee eentalige kinderen gevolgd.’

En wat heb je in deze klassen ontdekt?
‘Ik ben nog bezig met de uitwerking van de resultaten, maar mij viel op dat leerkrachten minder vaak echte gesprekken voeren met meertalige kinderen met een laag taalniveau. Ze stellen bij deze kinderen weinig open vragen en geven vooral opdrachten: “doe dit” of “ga recht zitten”.’

Je hebt ook gekeken naar betrokkenheid van kinderen. Wat viel je daar op?
‘Opvallend is dat er op dit punt geen verschillen zijn tussen eentalige en meertalige kinderen. In het algemeen zagen we dat kinderen meer betrokken zijn bij activiteiten in de speelwerkhoeken dan in de kring. Kringgesprekken vormen dus niet alleen voor meertalige kleuters een obstakel, maar ook voor eentalige kinderen. De betrokkenheid in de speelwerkhoeken is het grootst als de leerkracht erbij komt en met de kinderen gaat praten.’

Hoe voer je zo’n gesprekje als kinderen moeite hebben met het Nederlands?
‘Onderschat deze kinderen niet: dat ze het Nederlands nog minder goed beheersen, zegt niets over hun cognitieve vermogens. Daarom is het juist belangrijk om ook met meertalige kinderen gesprekken te voeren. Je kunt als het nodig is eenvoudigere taal gebruiken of je woorden ondersteunen met gebaren. Als je nooit in gesprek gaat, beperkt dat de taalontwikkeling van een kind. En hoe meer betrokken een kind is, hoe beter het leert.’

Wat zag je verder in die klassen?
‘Ik vond het opvallend dat leerkrachten vaak niet weten welke taal meertalige kinderen thuis spreken. Is dat alleen de moedertaal of ook Nederlands? En spreken ze met vader en moeder dezelfde taal? Die informatie is juist heel belangrijk, zo weet je waar je bij kunt aanhaken.’

Dat zouden scholen tijdens een intakegesprek toch gemakkelijk kunnen achterhalen?
‘Ja, dat zou zeker mijn advies zijn. Vraag met welke ouder een kind welke taal spreekt. Of het thuis bijvoorbeeld alleen Turkse of ook Nederlandse tv kijkt. Of de ouders voorlezen en of ze dat dan in hun moedertaal of in het Nederlands doen. Dat doe je als school puur om informatie te vergaren over de bagage waarmee een kind op school komt. Vroeger luidde het advies aan deze ouders vaak om thuis vooral Nederlands te praten en Nederlandse boeken voor te lezen. Inmiddels weten we beter. Een ouder kan beter in de eigen taal een boek voorlezen dan in gebrekkig Nederlands. Waar het om gaat, is dat er thuis gepraat en voorgelezen wordt, in welke taal dan ook. Meertaligheid is geen probleem, het is alleen maar een voordeel als je meer talen spreekt. Op school leren kinderen het Nederlands wel, in interactie met andere kinderen en dus met jou als leerkracht.’

Annegien Langeloo doet aan de Rijksuniversiteit Groningen promotieonderzoek naar verschillen in leerkracht-kindinteractie met eentalige en meertalige kleuters.

 

Dit artikel verscheen in de rubriek Onderzoek kort in Didactief, juni 2018.

Verder lezen

1 Leraar biedt allochtone kleuter te weinig taal aan

Click here to revoke the Cookie consent