Samenhang

Tekst Sietske Waslander
Gepubliceerd op 15-06-2017
Sietske Waslander - ‘Verlangen naar samenhang’ is het eerste advies van de nieuwe Raad voor Volksgezondheid en Samenleving (RVS). De RVS ziet dat het denken in systemen een vlucht neemt. Daardoor groeit de behoefte aan samenhang. Zo kwamen zorg en jeugdhulp bijvoorbeeld bij gemeenten terecht, voor een integrale aanpak. Integraal denken leidt tot nieuwe oplossingen. Dat is winst, maar het verlangen naar samenhang kan ook uitmonden in minder vrijheid en ruimte voor verschil.

In iedere organisatie komt het voor dat de een niet precies weet wat de ander doet. Leraren zijn los van elkaar met exact dezelfde dingen bezig. De een vindt een wiel uit, waar ook een ander onwetend aan zit te werken. Of verschillende mensen onderhouden contact met dezelfde organisatie, zonder dat van elkaar te weten.

We zijn snel geneigd dit als problemen te zien. Het is inefficiënt als twee mensen hetzelfde wiel uitvinden, ondoelmatig als de een beschikt over iets wat een ander nodig heeft, en onprofessioneel als een school via meerdere monden met ‘buiten’ praat. Hoe vaak gebeurt het niet dat iemand ‘bij toeval’ hoort dat een collega met dezelfde dingen bezig is? De eerste reactie: hevige verontwaardiging! De tweede reactie is een oproep om beter af te stemmen, meer uit te wisselen en activiteiten beter te coördineren. Daarna volgt een overleg, een werkgroep, of zelfs een speciaal project. Dat begint vaak hoopvol, maar zodra er een structuur dreigt, verdwijnt het enthousiasme. In het ergste geval komt iemand op het idee dat er een systeem moet komen. Zodat iedereen altijd kan zien wie over welke expertise beschikt, wie wat doet, en wie met wie contact heeft. Die goedbedoelde initiatieven omwille van betere afstemming en coördinatie leiden al te vaak tot structuren en systemen. Structuren geven aanleiding tot meer regels, en systemen dwingen tot uniformiteit. Zo worden, tegenstrijdig genoeg, minder vrijheid en variëteit de prijs die we betalen voor ons verlangen naar samenhang.

In het ergste geval vindt iemand dat er een systeem moet komen

Het kan ook anders. Door ons verlangen niet te stillen met structuren en systemen, maar met sociale gemeenschappen en echte relaties. Door maximaal in te zetten op het delen van kennis en kennissen en te accepteren dat dit niet feilloos is. Door het ‘toeval’ een handje te helpen met het organiseren van echte ontmoetingen en vrije uitwisselingen. Door niet verontwaardigd en beledigd, maar verheugd en nieuwsgierig te zijn als een collega met hetzelfde bezig is. Door de inefficiëntie van vrijheid en verscheidenheid welbewust op de koop toe te nemen.

 

Sietske Waslander is hoogleraar Sociologie. 

Dit artikel verscheen in Didactief, juni 2017.

Een ogenblik geduld...

Sietske Waslander

Prof. dr. Sietske Waslander is als hoogleraar Sociologie verbonden aan TIAS School for Business and  Society. Binnen het GovernanceLAB verricht zij onderzoek naar sturing en governance in het onderwijs,  en participeert ze in de longitudinale landelijke evaluatie van Passend onderwijs. Ze geeft onderwijs in  verschillende TIAS opleidingen. Waslander is kroonlid van de Onderwijsraad.

Gerelateerde artikelen
Onderzoek

Samenhang bètavakken komt niet vanzelf

09-10-2005
Samenhang aanbrengen tussen de bètavakken op havo en vwo, dat is het doel van het SaLVO-project.

Onderzoek

Jet-Net op zoek naar ‘techneuten’

21-01-2003
Vijf multinationals gaan daarom het techniekonderwijs ondersteunen om de instroom van studenten bij bètastudies te bevorderen.

Onderzoek

Samenwerking is eerste vereiste

26-02-2007
Hoe breng je samenhang in het onderwijsaanbod?

Click here to revoke the Cookie consent