We gooiden het roer om en kozen voor veel structuur, heldere routines, effectieve instructie en hoge verwachtingen op het vlak van gedrag én leerstof. Toentertijd deed dat wel wat stof opwaaien, want het ging volledig tegen de gangbare trend in. Nu we acht jaar verder zijn en onze school het ontzettend goed doet met zeer hoge examenresultaten, een goede sfeer en een jong, leergierig docententeam, wil ik één aspect van alle succesfactoren eruit lichten: de schoolbrede aanpak.
Dezelfde routines
Op een gemiddelde schooldag gaat er ontzettend veel lestijd verloren aan instructie geven over procedures. Het gaat dan over vorm, niet over inhoud. Wanneer een leerling zeven vakken op een dag heeft en elke leraar heeft net een andere manier van starten of van wisselen van activiteit, dan zorgt dat voor verwarring. Onderzoek laat ook zien dat een routine tientallen herhalingen nodig heeft voor ze echt geautomatiseerd is. Als je dus als leraar een éénuursvak geeft, kom je binnen een schooljaar niet eens aan dat aantal herhalingen. Wanneer alle leraren dezelfde routines gebruiken, heb je dat aantal al na twee tot drie weken bereikt en kun je verder bouwen. Doe je dat niet, dan begin je élk schooljaar vanaf nul.
Wat je nu ziet als je lessen bezoekt, is dat leraren zeer beperkt instructie hoeven te geven over werkvormen of routines. Als je een vraag stelt en je wilt dat de leerlingen op wisbordjes antwoorden, gebeurt dat overal op dezelfde manier en hoeft een leraar niet oneindig bij te sturen. Het moet tenslotte over de inhoud gaan, niet over de vorm. Wanneer leerlingen weten dat elke les op dezelfde manier begint en eindigt, heb je als leraar ook veel meer denkruimte om je te focussen op andere zaken.
Autonomie
Sommige leraren zagen dit als een aantasting van hun autonomie. Want zij bepaalden toch hoe het eraan toe ging in hun les? Jazeker, maar waar wil je op focussen? Op keer op keer bijsturen in basiszaken, of toch liever op het lesgeven? Routines en schoolbrede afspraken zorgen ervoor dat je véél meer autonomie hebt op het vlak van lesgeven. Het is niet enkel voor de leerlingen een verademing, maar ook zeker voor de leraren.
Ga dus eens met je team om de tafel zitten om regelmatig terugkerende handelingen in de les te identificeren en daar een routine van te maken. Oefen de routine met alle docenten, onderwijs ze aan de leerlingen, geef veel complimenten en herhaal als je ziet dat het wegzakt. Geniet van wat het je oplevert. Geloof me, je zult versteld staan.