Volgens het Amerikaanse Pew Research Center is 84% van de wereldbevolking religieus en dat zal zelfs iets oplopen tot 87% in 2050. Ook mensen die zichzelf als niet-religieus beschouwen, hebben levensbeschouwelijke standpunten over wat een goed leven en een eerlijke samenleving behelst. Levensbeschouwing en religie zijn kortom fundamentele aspecten van de menselijke cultuur en ervaring, en het vakgebied Levensbeschouwing en Religie verdient daarom serieuze aandacht binnen een algemeen vormend schoolcurriculum. De Wet voortgezet onderwijs rekent bovendien kennis van en respect voor levensbeschouwelijke en religieuze diversiteit tot de centrale thema’s van burgerschapsvorming.
Binnen het Expertisecentrum LERVO werken onderzoekers, opleiders en docenten aan een eigentijds curriculum Levensbeschouwing en Religie voor alle leerlingen in zowel bijzonder als openbaar onderwijs. Het curriculum heeft twee overkoepelende doelen: levensbeschouwelijke geletterdheid en levensbeschouwelijke mondigheid. Levensbeschouwelijke geletterdheid houdt in dat leerlingen inzicht hebben in de bestaansvragen die ten grondslag liggen aan levensbeschouwing en religie en overzicht hebben van de belangrijkste levensbeschouwelijke en religieuze tradities in Nederland. Levensbeschouwelijke mondigheid houdt in dat leerlingen kunnen uitspreken waar ze zelf voor staan, zich kunnen inleven in het levensbeschouwelijk perspectief van anderen en in staat zijn kritisch op hun eigen vooronderstellingen te reflecteren.
Het boek Nieuwe werelden openen beschrijft de ‘perspectiefgerichte’ vakdidactiek die LERVO voor het nieuwe curriculum heeft ontwikkeld. We zijn hierbij geïnspireerd door Fred Janssen die stelt dat elk schoolvak gedefinieerd is door de ‘perspectieven’ waarmee naar een bepaald stuk van de wereld wordt gekeken. De perspectieven vertrekken vanuit vragen die eigen zijn aan het vakgebied, bijvoorbeeld ‘hoe zitten religieuze tradities in elkaar?’ en bieden vervolgens begrippen en methoden aan waarmee leerlingen onderzoekende wijs kennis, inzicht, vaardigheden, houdingen en handelingsvermogen opdoen.
Voor het vakgebied Levensbeschouwing en Religie heeft LERVO tien perspectieven onderscheiden, waarvan Nieuwe werelden openen de eerste zes behandelt. In elk hoofdstuk beschrijven we de leerdoelen van het betreffende perspectief en bieden we inhoudelijke en vakdidactische achtergrondinformatie voor docenten en praktische werkvormen voor in de klas. Het boek is geschikt als studieboek voor de docentenopleidingen (hbo en wo) en voor gebruik in de onderwijspraktijk. De komende jaren verschijnen bij Ten Brink Uitgevers nog drie inspiratieboeken van LERVO over andere delen van het nieuwe curriculum.
Markus Altena Davidsen is coördinator van Nieuwe werelden openen. Hij is docent godsdienstsociologie aan de Universiteit Leiden en projectleider curriculum binnen LERVO. LERVO is een samenwerkingsverband tussen de Vereniging docenten levensbeschouwing en godsdienst (VDLG), de lerarenopleidingen voor het schoolvak godsdienst/levensbeschouwing en de profielorganisaties in het onderwijs.
LERVO. Nieuwe werelden openen – Perspectieven op Levensbeschouwing, Ten Brink Uitgevers, (2025). Prijs € 19,95 excl. verzendkosten).
Dit artikel is verschenen in Didactief van april 2025.
En blijf op de hoogte van onderwijsnieuws en de nieuwste wetenschappelijke ontwikkelingen!
Inschrijven