Artikelen

Focus op een gezonde school

Het kerstdiner, Sinterklaas en natuurlijk traktaties bij verjaardagen – op school zijn er heel wat snoepmomenten. Kinderen worden tegenwoordig op allerlei manieren blootgesteld aan ongezonde verleidingen – van de alomtegenwoordige fastfoodrestaurants tot aan door social media-influencers gepromoot snoepgoed. Op het portal Gezonde School www.gezondeschool.nl staan tientallen voorbeelden van scholen die daarop inspelen en hun leerlingen gezonde voedingsgewoontes proberen bij te brengen. Dat kan met het kritisch bekijken van het aanbod van de schoolkantine, kooklessen, of regels voor schooltraktaties. Zijn dit zinvolle interventies of leidt het af van waar het op school echt om zou moeten gaan: het leren van basisvaardigheden als lezen en rekenen?

Marianne Mink, directeur van basisschool Monseigneur Bekker (Delft):

'Een gezonde geest in een gezond lichaam, daar geloven wij in. Wij hebben het predikaat ‘Gezonde school’ en zijn vier jaar geleden gestopt met verjaardagstraktaties. Er was een soort wapenwedloop ontstaan met steeds grotere snoepzakjes. Ongezond, maar ook prijzig voor ouders met een kleine beurs. We vieren de verjaardagen nu met een feesthoed, een verjaardagskaart en er wordt gezongen.

We hebben regels opgesteld voor eten op school: geen koek of chips, bij voorkeur bruin brood, alleen water of melk. De kinderen maakten er geen probleem van, sommige ouders aanvankelijk wel. Nu de regels er eenmaal zijn, is er geen discussie meer en zijn veel ouders er blij mee. We hebben drie keer per week een gezonde warme schoolmaaltijd en laten onze leerlingen zien hoe ze gezond kunnen leven.

Niet in aparte lesjes, maar verweven in het hele onderwijsprogramma. Bij een module over ontdekkingsreizen gaat het ook over specerijen en hoe je daarmee een gezonde snack als appel met kaneel kunt maken. Op die manier gaat aandacht voor gezond leven niet ten koste van andere vakinhoud. Relatief veel van onze leerlingen kennen armoede thuis, besef daarom wel dat aan gezond eten een prijskaartje hangt.'

Eddy Erkelens, leerkracht op de School met de bijbel (Bleskensgraaf):

'Waarom zou een school zich bemoeien met wat kinderen eten en drinken? Dan ga je op de stoel van ouders zitten. Voedingsbeleid kost ook tijd. Je moet het bespreken, op papier zetten en vervolgens naleven. Maar dat is niet het wezenlijke punt. Scholen doen natuurlijk altijd wel aan opvoeden – denk aan basale gedragsregels zoals elkaar begroeten – maar zouden zich vooral moeten bezighouden met het bijbrengen van basisvaardigheden.

Als een leerling cola meekrijgt, wie ben ik om daar een punt van te maken? Bij energiedrankjes grijpen we wel in, want die kunnen een direct effect op het gedrag van een leerling hebben. Maar verjaardagstraktaties mogen ouders zelf bepalen. Ieder kind een reep chocola? Prima! Het kan voor gedoe zorgen, ook omdat niet alle ouders zich zulke traktaties kunnen veroorloven. Maar het kan voor een kind ook leerzaam zijn om daarmee om te gaan. Of om een ongezonde traktatie te weigeren. Af en toe wat lekkers hoort bij het leven. We hebben op school een frituurpan en op vrijdagmiddag worden daar geregeld kleine snacks mee bereid. En als een collega jarig is, zitten we in de lerarenkamer ook geen versierde komkommers te eten.'

Marnetta van Raak, docent Zorg en Welzijn op scholengroep Het Hooghuis (Oss):

'Ik ben Gezonde school-coördinator op onze zes locaties, van praktijkonderwijs tot vwo. Kinderen worden overspoeld met reclames voor ongezond voedsel en gedrag. Daarom willen we ze de mogelijkheid geven om gezonde keuzes te maken. Natuurlijk draait het op school om leren, maar een gezonde leerling is een beter presterende leerling.

We hebben de kantines zelf in beheer en hebben in samenwerking met het Voedingscentrum en de GGD aanbod ontwikkeld waarvan zo’n 80% gezond is. Denk aan bruin brood, vegagerechten, groente/fruit, zuivelproducten, water, zerodranken. Waarom niet 100% gezond? Het moet geen dwang worden, dat werkt averechts. Leerlingen lopen stage in de kantines en krijgen bijvoorbeeld de opdracht zelf een gezond broodje te bedenken. Zo stimuleer je betrokkenheid.

We zijn hier rond 2010 mee begonnen en toen was er best wat weerstand: bij leerlingen, ouders en ook docenten. Dat is helemaal omgeslagen. Collega’s komen nu zelf met lesideeën rondom gezonde thema’s. Water drinken is de norm geworden, ook omdat de basisscholen in Oss het nu zo doen. Met de gemeente werken we samen aan projecten waarmee bewegen en gezond eten wordt gepromoot. Er is echt een andere wind gaan waaien.'