Zielenpietenpedagogiek: helpen we kinderen echt?

In het voortgezet onderwijs kom ik deze zielenpietenpedagogiek ook tegen. Toen de examenperiode aanbrak moesten we in kranten en op sociale media weer lezen hoe zielig het voor leerlingen is dat ze moeten presteren op een toets waar veel van afhangt. 

Ondertussen waarschuwen kinderartsen voor de toename in kinderobesitas en gaat het niet bepaald goed met de schoolprestaties in het voortgezet onderwijs. Maar nee, laten we vooral de toets afschaffen als de uitkomst ons niet bevalt. 

Tijdens corona hebben we uit medelijden de eisen op het examen verlaagt door meer onvoldoendes toe te laten. Recent onderzoek liet zien dat dit in het vervolgonderwijs niet goed uitpakte voor de leerlingen die gematst werden: ze vielen significant vaker uit.

Curlingouders

Zielig gevonden worden, hebben kinderen daar iets aan? Misschien wel in de tijden dat er geld moest worden gedoneerd om weeshuizen draaiende te houden, nu lijkt deze emotie opvoeding en onderwijs eerder in de weg te zitten. Het is ondertussen 26 jaar geleden dat de Deense pedagoog Bent Hougaard de term curlingouders introduceerde, De curlingouder, het is zo’n treffende metafoor: je haalt de weerstand weg door als een bezetene te bezemen zodat een steen of een kind weerstandloos doorglijdt. De term is ingeburgerd maar de boodschap is niet aangekomen. Wel glijden de cohorten door curlingouders opgevoede kinderen sinds GenZ door ons onderwijssysteem.

Makkelijk voor de ouder

We doen dit omdat het zielig is voor het kind, of omdat het op de korte termijn makkelijker is voor de ouder. Onlangs werd bekend dat nog maar een kwart van de Nederlandse basisschoolkinderen dagelijks naar school fietst. Voor 44 procent geldt dat ze regelmatig met een bakfiets of auto worden gebracht. Ouders gaven aan dat het sneller en veiliger was wanneer ze hun kinderen brachten. 

Je zou bijna medelijden krijgen met de jongeren die zo omwille van de zieligheid niet op eigen benen hebben leren staan. Alleen is dat nou net niet wat we moeten doen. Of althans, het ligt eraan welk gedrag we hieraan verbinden. Misschien is het niet erg de emotie te voelen, maar moeten we er ons handelen niet door laten leiden. Een baby die huilt voor het in slaap vallen kun je troosten maar hoef je niet uit bed te halen. Je kunt snappen dat iemand hagelslag op z’n brood wil, maar hoeft niet toe te geven. Je kunt erkennen dat het hard werken en spannend is om je voor te bereiden op een examen, zonder dat examen af te schaffen. Voeg er alsjeblieft aan toe waarom het zo belangrijk is om hard te leren werken en spannende dingen te leren doen. Een Dominicaanse collega van me noemt het tough love. Streng zijn uit liefde en liefdevol streng zijn. Ik gun ons meer tough love en minder gebezem.