Wie heeft er gelijk? Pleiten de voorstanders voor gebakken lucht, wat later de ‘nieuwe kleren van de keizer’ blijken te zijn? Of zijn de tegenstanders gewoon hopeloos ouderwetse boomers, die zelf niet meekomen in de digitale wereld? Wat is waar en wat weten we hierover uit onderzoek?
Het onderzoek naar de impact van AI in het onderwijs is nog in volle gang. Het aantal studies groeit rap, maar ze zijn vaak kleinschalig en er komen nog allerlei verschillende conclusies uit. De wetenschappelijke kennis is daardoor onvoldoende gestold om harde conclusies te trekken. Dit zal voorlopig nog wel even zo blijven, helaas.
Dat wil niet zeggen dat we niets leren van de huidige studies. Een steeds terugkerende conclusie is dat digitalisering en AI vooral nuttig lijkt als het ingebed is in de pedagogische en didactische aanpak van een leraar of school. De hoofdconclusie uit een recent rapport van de internationale OESO (2026) is dan ook: ‘AI kan het leren ondersteunen wanneer het wordt begeleid door duidelijke onderwijsprincipes.’ Dit is in lijn met wat de veelgeprezen Education Endowment Foundation (EEF) hier al in 2019 over schreef: ‘Denk na over hoe technologie het leren en onderwijs zal verbeteren, voordat je deze introduceert’. De OECD (2026) concludeert verder dat gebruik van AI zonder pedagogische begeleiding lijkt te leiden tot betere prestaties, maar niet tot leerwinst bij leerlingen.
AI moet dus geen doel zijn, maar is een middel dat alleen werkt als onderdeel van een doordachte pedagogische en didactische aanpak. Gebeurt dit niet, dan lijkt AI op korte termijn tot betere resultaten bij leerlingen te leiden, maar heeft het geen invloed op het daadwerkelijke leren van leerlingen. Dan is er sprake van oppervlakkig leren, waarbij leerlingen de indruk hebben dat ze materie beheersen, maar er uiteindelijk niet meer geleerd wordt.
Wil je AI toepassen binnen je klas en school, dan leert onderzoek dus dat dit alleen zinvol is als onderdeel van een bredere pedagogische en didactische aanpak. Quian (2025) concludeert hetzelfde voor het hoger onderwijs. In alle sectoren lijkt vooral de rol van de leraar belangrijk. Wordt dit vergeten, dan leidt AI vooral tot oppervlakkig leren en schijnleren. Voorkom dus AI-toepassingen zonder inbedding in pedagogische en didactische aanpakken. En vermijd AI-toepassingen waar leraren niet meer nodig zijn.
Bronnen
Education Endowment Foundation (2019) Using Digital Technology to Improve Learning. Guidance Report.
Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling (2026) OECD Digital Education Outlook 2026. Exploring Effective Uses of Generative AI in Education. OECD-rapport, Parijs.
Qian, Y. (2025). Pedagogical applications of generative AI in higher education: A systematic review of the field. TechTrends, 69, 1105–1120.