In november mocht ik masterdiploma’s uitdelen aan geslaagde studenten. Eéntje verklapte dat hij bij de vakinhoudelijke vakken geen boek open heeft gehad. Mijn mond zakte open.
Op de bachelor van de lerarenopleiding is deze ‘studieontlezing’ al een tijdje herkend als een probleem. We zitten in een vicieuze cirkel; we hebben relatief veel taalzwakke studenten. Om hen te helpen, zijn de powerpoints bij veel vakken erg informatief. In de colleges en op de powerpoints wordt zo veel informatie gegeven dat je inderdaad een heel stuk komt zonder het boek. Zowel de taalzwakke als de goede studenten laten als gevolg het studieboek links liggen.
Bij sommige vakken
had hij geen boek
open gehad
Dit probleem speelt ook op andere opleidingen. Ik hoorde een ouder van twee geneeskundestudenten verzuchten dat ze alleen boeken aanschaffen wanneer het echt niet anders kan. Wat hierbij niet helpt, is dat studieboeken natuurlijk hartstikke duur zijn. Ik vind 70 of 80 euro voor een boek dat hopelijk een heel leven in de kast staat niet duur. Maar studenten zien dat anders. Daarnaast is veel materiaal online beschikbaar. Legaal of illegaal. Educatieve uitgeverijen hebben het al een tijdje flink moeilijk. Er is een verschuiving aan de gang van papier naar licenties en digitale content. Vooral in het voortgezet onderwijs. In het hoger onderwijs zijn boeken nog leidend.
Of helemaal de andere kant op: studieboeken afschaffen. Eigen materiaal maken en dat gebruiken tijdens colleges is een aanrader. Maar of dit overal lukt? Een geneeskundestudie lijkt mij zo niet het gewenste resultaat op te leveren.
Het ergste gevolg van de studieontlezing heb ik overigens nog niet gemeld. De studenten die zonder boek afreizen naar het tentamen, zijn dolblij met een zesje. Ze vinden zichzelf erg slim als het gelukt is zonder boek. Met als gevolg dat ze dus onderpresteren.
Ferry Haan is coördinator en opleider bij de master leraar economie aan de Hogeschool van Amsterdam. Meer columns lezen?
Dit artikel verscheen in Didactief, december 2023.