Masterplan

Enkele weken geleden liet minister Wiersma zijn contouren van een Masterplan Basisvaardigheden op de wereld los. Dat masterplan moet in korte tijd de basisvaardigheden van de Nederlandse kinderen op een hoger plan brengen. Daartoe is er geld beschikbaar, en mogen zo’n honderdvijftig scholen gebruikmaken van experts om het onderwijs te verbeteren.
De reacties kon je vooraf wel zo’n beetje uittekenen, en die kwamen dan ook. Curieuze artikelen waarin langs soms lastig te volgen redenaties de vraag wordt gesteld of het Nederlandse onderwijs überhaupt wel een kwaliteitsprobleem heeft (zoals Het Nederlandse onderwijs: unaniem een belachelijk groot succes in De Correspondent). Principiële discussies over de vraag wat eigenlijk basisvaardigheden zijn. Daar hoort burgerschap toch wel bij, of juist niet? En wereldoriëntatie dan? Dat ook. En waar komen die experts vandaan dan? Die zijn er helemaal niet, met het lerarentekort dat toch al zo groot is.

De minister reageerde met sussende woorden. Teams krijgen veel vrijheid. Je hoeft geen experts in te huren, je mag het ook zelf bedenken! En we gaan het nog uitwerken in overleg met de veldpartijen, dus wees gerust.
Afgaande op eerdere ervaringen zal hier wel een subsidieprogramma uitrollen dat lijkt op het huidige NPO-programma. Bestedingsvrijheid per school, geflankeerd door een website met nuttige tips waar je al dan niet je voordeel mee kunt doen. Waarna de Algemene Rekenkamer zal constateren dat de doelen te vaag zijn om te controleren. En waarna een reeks onderwijspopulisten daar dan weer uit denkt te kunnen concluderen dat bestuurders er sigaren van zijn gaan roken.
Wie een stap terug doet, ziet een zorgelijk patroon. Er is ten eerste geen consensus over de vraag wat het belangrijkst is in het onderwijs. En daarmee ontbreekt legitimiteit om daarop te sturen. Daarnaast is het misschien al jaren bon ton om te beweren dat er veel onderwijsgeld verspild wordt aan dure bureaus en overhead, maar dat is altijd onzinnig geweest. Want is het gewoon waar dat er helemaal niet voldoende expertise rond het onderwijs aanwezig is om op honderdvijftig scholen de basisvaardigheden te helpen verbeteren. Dat is best een probleem. De schoolbegeleidingsdiensten van vroeger zijn in de dunne lucht opgelost. Er is een legertje interim-schoolleiders. De adviesbureaus die er nog zijn, zijn vooral druk met passend onderwijs, invalwerk en procesbegeleiding. Expertise is dun gezaaid.
Ik hoop op een masterplan dat niet alleen met geld schuift, maar ook een langeretermijnstrategie in zich draagt om de expertise rond het onderwijs te versterken.

Arnold Jonk is bestuurder bij Staij (Amsterdam). Meer columns lezen?

Dit artikel verscheen in Didactief, juni 2022.