Wie geen leraar is geweest kan leraren ook geen advies geven. Kan geen goede lesmaterialen maken. Kan geen schoolleider zijn. Je móet weten hoe de gierende zenuwen voelen aan het begin van het schooljaar, moet zelf ervaren hebben hoe het is om een groep mee te voeren van het begin naar het eind van het schooljaar, moet zelf pedagogisch-didactisch bekwaam zijn, moet zelf ervaren hebben hoe het is om gemangeld te worden tussen verwachtingen van leerlingen, ouders, schoolleiding en Inspectie, moet weten hoe het voelt te snellen van lokaal naar lokaal na de zoveelste roosterwisseling, en moet zelf de kick kennen die je krijgt als de klas iets eerst niet begreep en nu wel.
Ik vond dat eerlijk gezegd een beetje onzin. Kun je alleen bij het ministerie van Landbouw werken als je zelf boer bent geweest, als je weet hoe het voelt als er een koe ziek is, als je een mislukte appeloogst hebt ervaren? Ik denk het niet. Ieder z’n expertise.
Maar nu ik zelf leraar ben, denk ik toch wel eens met lichte schaamte terug aan sommige aanbevelingen die ik destijds heb opgeschreven. Aan het gemak waarmee mijn collega’s en ik leraren extra taken en verantwoordelijkheden in de schoenen schoven. Leraren moeten de sociaal-emotionele ontwikkeling van hun leerlingen beter monitoren. Moeten signalen van eergerelateerd geweld herkennen. Moeten zelf meer boeken lezen en zoveel jeugdliteratuurkennis hebben dat ze elke leerling goed kunnen adviseren. Moeten alerter zijn op de gevolgen van armoede. Indien nodig tegendruk bieden tegen ouders en de schoolleiding en hun eigen professionele ruimte innemen.
Jajaja, denk ik nu, terwijl ik het telefoonnummer opzoek van een moeder die ik moet bellen over de frequente afwezigheid van haar zoon. Vlieg een eind op met je adviezen.
Toch is de buitenstaanderblik ook hard nodig. Bijvoorbeeld om tegenwicht te bieden aan vastgeroeste ideeën over ‘typische havo-leerlingen’. Ook lerarenvergaderingen zouden een frisse oppepper kunnen gebruiken op basis van onderzoek. Soms ben ik bang dat ik die buitenstaanderblik aan het verliezen ben. Stel je voor dat ik straks zes weken zomervakantie ook normaal ga vinden.
Deze column is verschenen in Didactief, oktober 2025.