Kop in het zand?

Yogi Berra was een fameuze Amerikaanse honkbalspeler en coach. Niet zozeer in zijn spel, maar in zijn taalgebruik was hij een beetje de Amerikaanse Johan Cruijff. Een kletsmajoor met de neiging citaatjes en zegswijzen voor de eeuwigheid te produceren.
Aan twee van aan hem toegeschreven zinnen moest ik weer denken de afgelopen week. ‘It ain’t over ’til it’s over’ en (vooral): ‘It’s like déjà vu all over again’. In het Nederlands komt dat neer op: daar gaan we weer. Een onverhoedse schoolsluiting, zonder voorbereidingstijd. Beroerd gecommuniceerd. De voorwaarden voor een heropening straks (ventilatie, voorrang bij boosterprikken voor leraren) nog steeds niet geregeld. En ondertussen steeg in december het aantal ziektegevallen onder leerkrachten met 77%. Historisch hoog. Daar gaan we weer. Ondertussen dringt zich natuurlijk wel de vraag op of we iedere winter de komende tien jaar hiermee te maken gaan krijgen. En wat dat dan moet betekenen.
Ik noem zomaar twee dingen: toch maar uit voorzorg de zomervakantie verkorten en de kerstvakantie verlengen? Serieus landelijk geld vrijmaken om de schoolgebouwen een goed binnenklimaat te geven? En dus niet even iets verzinnen wat een leuk persbericht maakt en gemeenten en schoolbesturen in de kou zet, maar iets wat leraren en leerlingen echt helpt?

Het tegenovergestelde van paniekvoetbal is langetermijnbeleid. Dat ontbreekt. Sterker, er wordt kortetermijnbeleid geproduceerd in de stellige overtuiging dat er geen langetermijnbeleid nodig is. Het onderwijs heeft veel tijdelijk geld gekregen, dat dit jaar uitgegeven móét worden, om achterstanden in te halen. Terwijl we weer in een lockdown verzeilen. Lastige combinatie. Maar op emotioneel niveau wel te begrijpen. Want wie wil nu langetermijnbeleid ontwikkelen voor iets waarvan je hoopt dat het verdwijnt? De gedachte dat we vanaf nu nog jaren iedere winter de scholen moeten sluiten, vind ik onverdraaglijk. Dan maar de kop in het zand?
Beter van niet. Dus toch maar echt vaart maken met gezonde gebouwen. De vakanties anders indelen. Anders nadenken over achterstanden en hoe die te repareren zijn. Dus structureel meer energie in leerlingen kunnen steken in de tijd dat ze op school zijn.
Moeten we wel eerst die mentale hobbel over: laten we er eens van uitgaan dat we hier nog jaren in blijven zitten. Yogi Berra zei het zo: ‘90% of the game is half mental.’ Met onderwijsbeleid is het niet anders.

Arnold Jonk is bestuurder bij Staij (Amsterdam).

Dit artikel verscheen in Didactief, januari/februari 2022.