Kinderrechten

Briefjes in de klas onderscheppen en ook nog lezen? ‘Ja juf, dat is dus private, u mag dat echt niet zomaar lezen,’ zegt een leerling. ‘Dat is echt net zo stom als dat je moeder de snaps van je vriendinnen leest,’ zegt haar vriendin. We zijn bezig met kinderrechten als onderdeel van het thema ‘wie we zijn’ en het leidt tot verhitte discussies.

Zelf had ik tot ik in het onderwijs ging werken, nog nooit van kinderrechten gehoord. Nu weet ik dat er ruim 50 kinderrechten zijn, zoals het recht op leven, op een mening. Maar ook het recht op onderwijs, op spelen en op privacy.

Hoe belangrijk de rechten zijn, ontdek ik in het gesprek met mijn klas. De leerlingen gaan helemaal aan. Bij het recht op onderwijs wordt diep gezucht. Waarom zit dat er nou in?! Ik vertel dat in sommige landen meisjes niet naar school mogen. Ze geloven me niet totdat Aysha vertelt over haar moeder, die toen ze nog in Afghanistan woonde niet naar school mocht. Vol ongeloof kijken de kinderen naar de altijd slimme Aysha. ‘Huh, juf, dat kan toch niet? Meisjes zijn heel slim, waarom mogen ze dan niet naar school?’ vraagt een jongen verbaasd. Een meisje roept: ‘Je hoeft toch niet naar school om te leren, ik zou het thuis stiekem doen, wie controleert dat nou?’ Haar vriendinnen beamen het, en bedenken dat je kunt leren tijdens het koken, of praten over dingen van school als je thuiszit. En ze vragen aan Aysha hoe haar moeder dat heeft gedaan. Aysha, overrompeld door alle aandacht, blijft stil.

Bij het recht op privacy gaat het al snel over moeders die appjes lezen. ‘Ik zie nu dat u zich niet aan de rechten houdt,’ voegt een zevendegroeper eraan toe die advocaat wil worden. Ze verwijst naar het onlangs onderschepte briefje dat ik had gelezen. Streng kijken drie leerlingen me aan. Ik werp tegen dat volwassenen ook moeten controleren dat er geen akelige dingen gebeuren en dat veilig opgroeien een kinderrecht is. Soms zit het ene kinderrecht het andere kinderrecht dus in de weg. Zo kan het recht op onderwijs botsen met het recht op spelen, bedenken we samen. En het recht op vrijheid van meningsuiting botst soms met het recht om te mogen zijn wie je bent.

Ik moet de klas beloven dat we snel verder praten over kinderrechten. We zijn nog lang niet klaar. Al is het maar omdat ik vanaf nu moet vragen of ik in de laatjes mag kijken. Want ja, die privacy hè.

Laura van Breen werkt als leraar groep 7 op een basisschool in de binnenstad van Den Haag. Meer lezen?

Dit artikel verscheen in Didactief, december 2023.