Van leerplicht naar leerrecht
Te veel kinderen krijgen geen onderwijs en het is hoog tijd voor actie, vindt Kinderombudsman Margrite Kalverboer. Ze kunnen niet naar school om verschillende redenen, zoals fysieke of psychische problemen, moeilijkheden met passend onderwijs, en ernstig pesten en discriminatie. Kalverboer bekritiseert verder vrijstellingen van de Leerplichtwet op basis van geloof of levensovertuiging, omdat goede controle op thuisonderwijs ontbreekt. Ze maakt zich ook zorgen over de negatievere levenservaring die thuiszitters hebben in vergelijking met kinderen die wel naar school kunnen. Dit komt doordat thuiszitters een brede sociale omgeving missen. Kalverboer roept demissionair minister Mariëlle Paul (OCW) op om maatregelen te nemen. Zoals het aanbieden van voldoende ondersteuning in de klas voor elk kind, het belang van het kind altijd vooropstellen, regulier onderwijs blijven aanbieden aan kinderen die wachten op gespecialiseerd onderwijs en voldoende en betrouwbare data verzamelen over de thuiszitters. De Kinderombudsman stelde een stappenplan op voor de besluitvorming over deze kinderen, met als doel een inclusiever onderwijssysteem.
Antisemitisme
Een ruime Kamermeerderheid steunde de motie van Eerdmans (JA21) voor een jaarlijkse dag tegen antisemitisme op 25 april. Dit voorstel komt voort uit de toename van antisemitische incidenten na de Hamas-aanval in Israël en de daaropvolgende aanvallen van Israël op 7 oktober 2023. Demissionair minister Robbert Dijkgraaf (OCW) benadrukt de leidende rol van onderwijs in de strijd tegen antisemitisme en het waarborgen van de veiligheid van joodse leerlingen en studenten. Kennis over antisemitisme wordt daarom onder andere opgenomen in de kerndoelen van het burgerschapsonderwijs, waar momenteel aan wordt gewerkt.
Gratis menstruatieproducten
Dankzij een motie van raadsleden Sarah Reitema (PvdA) en Joan Nunnely (D66) biedt Rotterdam, in samenwerking met het Armoedefonds, als eerste stad in Nederland grootschalig gratis menstruatieproducten aan. De producten zijn in 215 basisscholen en 80 middelbare scholen direct beschikbaar in de toiletruimtes. Met dit initiatief wil de gemeente gelijke kansen bevorderen en voorkomen dat jongeren vanwege geldgebrek thuisblijven tijdens hun menstruatie of onveilige oplossingen gebruiken, zoals hergebruik van producten. Dit draagt ook bij aan het doorbreken van taboes rondom menstruatie en armoede.
Liefde voor lezen
Op 20 maart presenteerde Marjolein Moorman, onderwijswethouder van Amsterdam, verschillende plannen in de beleidsvisie van de gemeente voor de Openbare Bibliotheek Amsterdam (OBA). Met het leesoffensief 'Liefde voor Lezen' streeft de gemeente ernaar dat Amsterdam de leeshoofdstad van het land wordt. Het lidmaatschap was eerder al gratis voor jongeren tot 19 jaar. Nu kunnen vanaf januari 2025 niet alleen ook Amsterdammers tussen 18 en 27 jaar oud gratis lid worden van de OBA en bovendien alle leraren die in Amsterdam werken. De beleidsvisie omvat ook andere plannen, zoals de bouw van een nieuwe OBA in Amsterdam-Zuidoost en OBA op School-initiatieven om het leesplezier in de klas te bevorderen.
Gelijkwaardig taalgebruik
Demissionair minister Dijkgraaf (Onderwijs, Cultuur en Wetenschap) heeft een open brief gericht aan de Tweede Kamer en aan alle toekomstige studenten van Nederland, waarin hij ervoor pleit om te stoppen met termen als 'laag-' en 'hoger' opgeleid. Dijkgraaf wijst op de druk die jongeren ervaren om een zo hoog mogelijke opleiding te volgen, wat leidt tot stress en uitval. Nieuw taalgebruik zou moeten bijdragen aan meer gelijkwaardigheid in het onderwijs. Concreet stelt de minister verticaal in plaats van horizontaal taalgebruik voor: gebruik bijvoorbeeld ‘hbo’ en ‘wo’ in plaats van ‘hoger onderwijs’. Verder benadrukt Dijkgraaf in zijn brief de noodzaak van betere begeleiding bij studiekeuze en van samenwerking tussen studenten en docenten van de drie onderwijssectoren. Het nieuwe kabinet krijgt de taak om deze veranderingen door te voeren.
Dit artikel verscheen in Didactief, mei/juni 2024.