1 – Wat is het probleem?
De onderliggende thema’s bij het lerarentekort – status, salaris, onderwijskwaliteit en werkdruk – houden elkaar in een web gevangen (links).
Het probleem is diepgeworteld en eraan trekken brengt nauwelijks beweging (rechts). Een ‘quick fix’ is onmogelijk.
2 – Aan wie is tekort?
We hebben het over het lerarentekort, maar wie zijn dat, leraren? De studenten lieten in een klein internationaal onderzoekje mensen een leraar tekenen. Het beeld van een vrouwelijke leraar in een frontale lessituatie typeert de meeste tekeningen. Is ons beeld van de leraar wel divers genoeg? De studenten maakten van de tekeningen een ‘Wie is het?’-spel en creëerden dialoog tussen spelers over de vraag: wie zijn leraren in het lerarentekort? Het spel zet de leraar letterlijk centraal in het probleem.
3 – Lerarentekort doet pijn
Het lerarentekort doet pijn bij alle betrokkenen. We staan er vaak niet bij stil, liever zoeken we naar een oplossing. Maar de pijn verbeelden zou hierbij kunnen helpen.
De studenten geven een stem aan de pijn in hun verbeeldingen ervan. Links: eenzaam opgebrand raken met een bystanders-effect van machteloze anderen. Rechts: onderwijstijd staat onder druk, dit voelt als knijpen in een brein om er in beperkte tijd uit te persen wat erin zit.
4 – Onderliggende paradox
Vanuit verkenning, gesprekken met betrokkenen en hun eigen beleving zochten de studenten naar een onderliggende paradox. Zo’n paradox kan helpen ergens op een andere manier tegenaan te kijken.
Zo kwamen ze uit bij het fenomeen respect. Hebben we wel genoeg respect voor het beroep van de leraar? En wat bedoelen we precies met respect? Is het gebaseerd op hiërarchie, gezag en regels? Of op bewondering en zorg voor de leraar en koestering ervan? De studenten bekijken het lerarentekort door de lens van harde en zachte vormen van respect. Hoe gaan we om met leraren: dreigen we ze te verpletteren (links) of zorgen we voor hen door het juiste klimaat te creëren (rechts)?
5 – Koesterende omgeving
De studenten werken de zachte vorm van respect uit in een kleine zithoek waarin de leraar kan plaatsnemen op zachte kussens, omgeven door planten, en kan kijken naar een video over onderwijs als een cruciaal proces van het ontkiemen van leven in een liefdevolle, duurzame maatschappij. Wie plaatsneemt in deze zithoek overdenkt het beroep. Gesterkt door de kracht van de metafoor van een botanische tuin, dwingt de ruimte tijd en aandacht af voor de kwetsbaarheid van leven en leren, voor doorvoeld respect voor leraren.
6 – In gesprek
De verbeeldingen van het lerarentekort zijn verwerkt tot een kwartet. Het spelen ervan geeft aanleiding tot een gesprek over bijvoorbeeld de fysieke of emotionele behoeften van leraren, zoals ‘échte pauzes’ of ‘waardering’. Met en tussen verschillende stakeholders, en inclusief oog voor taaie onderliggende thema’s die schreeuwen om permanente aandacht in plaats van snelle en vaak tijdelijke oplossingen. In welke behoefte(n) herkennen de spelers zich het meest? Is er een kaart die hen verrast of willen ze er een toevoegen?
Meer informatie over het project? Zie ook expeditielerarenagenda.nl of neem contact op met de auteurs.
| Lees nu het eindrapport, onlangs uitgebracht door Oberon! |
Dit artikel verscheen in Didactief, oktober 2023.