Diversiteit en inclusie. Hoe zorg je ervoor dat ieder kind erbij hoort?

Diversiteit

Ieder kind wil zich gezien en gehoord voelen – erbij horen. Dit geldt voor Nederlandse kinderen en ook, misschien nog wel meer, voor kinderen van verschillende culturele achtergronden of die thuis een andere taal spreken. Hoe zorg je ervoor dat álle kinderen het gevoel hebben dat zij erbij horen in de groep?

Als je kijkt naar het bovengenoemde voorbeeld, hoe zou je dan het beste kunnen reageren? De kinderen lekker laten spelen? Of interesse tonen in hun spel en in hun taalgebruik (zowel Turks als Nederlands)? Een ander, Nederlands, kindje vragen om mee te spelen en kijken wat er gebeurt? Of tegen de kinderen zeggen dat er Nederlands gesproken moet worden? Om daar een antwoord op te kunnen geven moeten we eerst nagaan waarom de kinderen Turks spreken in hun spel.

Mensen zoeken gelijkgestemden op en dat geldt ook voor kinderen. Probeer je eens voor te stellen dat je als Turks kind voor het eerst naar de voorschool gaat en amper een paar woorden Nederlands spreekt. Alles is nieuw en spannend. Je kunt niet goed volgen wat er allemaal gebeurt. Je zoekt steun en herkenning en vindt dit bij een kindje die dezelfde taal spreekt. Steun en herkenning is essentieel voor het welbevinden en gevoel van veiligheid van een kind. Pas als een kind zich veilig voelt, kan het zich verder ontwikkelen en bijvoorbeeld ook de Nederlandse taal leren.

Vier tips om inclusie te bevorderen:

*Erken de thuistaal van kinderen als onderdeel van hun identiteit. Sta open en maak gebruik van andere thuistalen als dit functioneel is, bijvoorbeeld om een kind zich veilig te laten voelen, of om van elkaar te leren, zoals in verschillende talen leren hoe je ‘kip, koe of schaap’ zegt. Leg daarnaast uit dat Nederlands de taal van ons allemaal is.

*Praat met elkaar over verschillen en overeenkomsten tussen mensen. Dit kan gaan over uiterlijke kenmerken, zoals haarkleur of kleur ogen. Maar probeer iets verder te gaan door het vooral te hebben over dingen die niet direct zichtbaar zijn, zoals een hobby of iets dat een kind graag doet. Doe dit vanuit een open en gender neutrale houding (vermijd stereotypering op basis van geslacht of culturele achtergrond). Hierdoor kan het inlevingsvermogen en de empathie van kinderen bevorderd worden.

*Biedt activiteiten of spel aan waarin kinderen samen als groep bezig zijn en moedig kinderen aan om elkaar te helpen en samen te werken. Zo kan iedereen ervaren dat hij/zij erbij hoort.

*Bekijk je (spel)materiaal eens kritisch. Kunnen alle kinderen van verschillende achtergronden zich hiermee identificeren? Komen er mensen van verschillende achtergronden voor in de boeken die je leest? Zijn er meerdere huidskleurtinten voor het kleuren of verven?

Diversiteit betekent het erkennen dat er verschillen zijn tussen mensen. Inclusie betekent het omarmen van die verschillen en zorgen dat iedereen erbij hoort. Wees je hiervan bewust als pedagogisch professional en probeer vooral te bedenken waarom kinderen doen wat ze doen, zodat je ze nog beter kunt ondersteunen.

Deze column is eerder hier gepubliceerd.