Terugdringen verzuim
Een schoolbrede aanpak met maatwerk biedt de grootste kans op succes bij het terugdringen van schoolverzuim. Dat concludeert de Onderwijsinspectie in een meta-analyse over interventies bij spijbelen en langdurig thuiszitten.
De inspectie nam 65 studies uit de afgelopen 35 jaar onder de loep. Volgens de onderzoekers kunnen interventies succesvol zijn, maar in vergelijkende modellen blijken de positieve effecten vrij klein. Het meest effectief zijn schoolbrede programma’s voor een positief schoolklimaat en samengestelde programma’s waarin die preventieve aanpak wordt gecombineerd met een interventie op de specifieke oorzaken van het verzuim. Zo’n aanpak vergt een helder beleid, een goede aanwezigheidsregistratie en inzicht in het niveau van het verzuim. Dat kan incidenteel, opkomend of structureel zijn. Daarnaast is overleg noodzakelijk met alle betrokkenen om de risico’s en wat de onderzoekers noemen ‘beschermende factoren’ in kaart te brengen.
Schoolleidersbeurs-VO
Voion pleit voor uitbreiding van de voorwaarden om de Schoolleidersbeurs-VO aan te vragen. Schoolleiders geven bij professionalisering de voorkeur aan korte cursussen en individuele coaching, maar de beurs is alleen bedoeld voor een masteropleiding.
Voion onderzocht de professionaliseringsbehoeften van schoolleiders en de rol die subsidie in de vorm van de Schoolleidersbeurs-VO daarbij kan spelen. De beurs is maximaal € 45.000 per schoolleider voor de dekking van opleidingskosten en eventuele kosten voor vervanging.
Meer dan de helft van de respondenten van de enquête onder 187 schoolleiders geeft aan korte cursussen en individuele coaching het meest waardevol te vinden. Iets minder dan de helft vindt ook masteropleidingen en netwerkbijeenkomsten zinvol.
35 procent van de schoolleiders heeft een masteropleiding afgerond, 48 procent wil dat mogelijk gaan doen. Bijna drie kwart hecht waarde aan professionalisering voor de persoonlijke ontwikkeling en beter functioneren als schoolleider. Ook leiderschapsontwikkeling en bijdragen aan schoolontwikkeling en onderwijsinnovatie vinden ze belangrijk. De grootste obstakels voor verdere professionalisering zijn werkdruk en tijdgebrek.
11 procent heeft gebruik gemaakt van de Schoolleidersbeurs-VO, 66 procent kent de beurs, maar heeft die niet aangevraagd. 23 procent kent de beurs niet. Voion doet daarom de aanbeveling de bekendheid van de beurs te vergroten.
Evidence-informed
De toepassing van bewezen effectieve methoden in het onderwijs moet níet worden verplicht. Ook moet de overheid niet sturen op één specifieke vorm van onderzoek in de onderwijspraktijk, maar leraren de ruimte laten keuzes te maken. Dat schrijft de Onderwijsraad in het advies Leren van Onderzoek aan de minister van Onderwijs en de Tweede Kamer.
De Onderwijsraad stelt dat in Kamerbrieven en moties evidence-informed werken vaak wordt versmald tot bewezen effectieve aanpakken. Lang niet alles kan echter worden gemeten met effectonderzoek. Die versmalling beperkt de professionele ruimte van schoolteams om keuzes te maken die in lijn zijn met hun doelen, context en doelgroep.
Voor goed onderwijs is volgens de raad kennis uit een breed palet van onderzoek van belang. De minister en de Tweede Kamer dienen zo’n breed palet te financieren en te faciliteren en de mogelijkheden van leraren te versterken om de kennis daaruit te benutten. De Onderwijsraad stelt dat onderwijsprofessionals om geïnformeerd te kunnen handelen ‘onderzoeksgeletterd’ moeten zijn en er op school een lerende cultuur moet zijn. Besturen en schoolleiders spelen bij deze randvoorwaarden een rol. Ze moeten er ook voor zorgen dat leraren kunnen beschikken over voldoende tijd, ruimte, faciliteiten en budget.