Onttroning

Tekst Frank Jongbloed
Gepubliceerd op 01-01-2021
Frank Jongbloed - In haar afscheidsbriefje schrijft de stagiaire dat ze de leerkrachten, kinderen en ouders zal missen. Nu zal ze het zelf moeten doen. 'Laat de kinderen veel vragen,' schrijf ik haar terug, 'en vraag ze veel terug.' Want dat vergeten we nog wel eens in het onderwijs. Om kinderen sterke, open vragen te stellen. Vragen waarop de antwoorden potentieel kwetsend en daardoor griezelig zijn.

Ik gaf de kinderen van groep 7/8 een poosje geleden de opdracht om op een blaadje te schrijven wat ik goed doe als leerkracht en wat ik beter zou kunnen doen. Over het eerste was iedereen het wel zo'n beetje eens. Ik ben grappig, kan goed uitleggen en van voorlezen maak ik een avontuur. Over het tweede deel van de opdracht was iedereen het echter ook eens. Ik ben mopperig, preek te veel en (slik) tegen mijn leerlingen kan ik bot of sarcastisch zijn. Veel kinderen schreven dat ze dat laatste onnodig vonden. Ik moest (volgens twee meisjes die op verschillende plekken in het lokaal zitten, maar wiens antwoorden hetzelfde waren) 'wat meer op mijn woordkeuze letten'.

En dan zit ik 's avonds in mijn studeerkamer alle ingeleverde briefjes van de kinderen open te vouwen en voel ik 'dat wat ik beter zou kunnen doen', hard aankomt. Het voelt als een soort onttroning als ik me realiseer dat de kinderen mij bij tussenpozen niet zien als de goedaardige, alwetende schoolmeester die ik wil zijn, maar als een foeterende, spottende zuurpruim. 'Tring-tring, meester Frank, this is your wake-up call.' De volgende dag vertel ik aan de kinderen dat ik onder de indruk was van hun briefjes en dat ik eruit heb gehaald dat ik mijn best moet doen om vriendelijker te zijn. En dan weet ik weer waarom werken in het onderwijs zo fijn is, want de kinderen laten onmiddellijk weten dat ze mijn nieuwe voornemen verwelkomen en dat ze mij gaan helpen met de uitvoering. Later komt er zelfs een leerling naar me toe die me vertelt dat haar briefje niet bedoeld was om mij 'zeer te doen'.

Als schoolleider merk ik weleens hoe lastig leerkrachten het vinden om op hun tekortkomingen gewezen te worden. Tijdens ons werk zijn we continu alert op wat er beter kan bij onze leerlingen, waar hun werk of gedrag haperingen vertoont, en hoe er vorderingen gemaakt kunnen worden, maar het ontbreekt ons vaak aan de vaardigheid om die kritische blik op onszelf te werpen. Als ik als locatieleider tegen een collega zeg dat ik hem vaak hoor mopperen, krijg ik meestal een uiteenzetting waarom dat 'helemaal niet zo is' en dat ik 'toevallig net die ene keer' hoorde dat hij zijn stem 'een beetje verhief' tegen een leerling die 'het echt verdiend had'. Vermoeiend, hè? Dus. Vaker aan onze leerlingen vragen hoe wij het doen. En voorlezen. Want dat wordt blijkbaar ook gewaardeerd.

Deze column is verschenen in Didactief, maart 2015.

Een ogenblik geduld...

Frank Jongbloed

Frank Jongbloed is leerkracht en schoolleider in het primair onderwijs.

Click here to revoke the Cookie consent