Zinloosheid van het nakijken

Tot mijn vreugde was mijn vader leraar. Eindeloos smeekte ik hem of ik mee naar zijn (vmbo-)school mocht. Een enkele keer nam hij me mee. Wat was dat fantastisch; de grote lokalen, de leerlingen, de aardige collega’s, grote schoolborden, veel boeken en papier. En wat was ik altijd trots op hem, op mijn papa-leraar. Toch was er één ding dat ik als kind minder leuk vond aan het lerarenberoep. Dat was het eindeloze nakijken. ’s Avonds verdween mijn vader met zijn schooltas vol papier naar boven, om het huiswerk van de leerlingen na te kijken. Daar ging ik hem welterusten zeggen, waar hij zuchtend keek hoeveel vellen er nog gedaan moesten worden.

Toen ik me ging verdiepen in effectieve aanpakken op scholen, ontdekte ik tot mijn schrik dat gedetailleerd nakijken niet echt een effectieve bezigheid is. Het kost je als leraar relatief veel tijd, terwijl de meeste leerlingen niet eens kijken naar de correcties die je tijdens het nakijken aanbrengt. Waarom besteedde mijn vader hier dan toch zoveel tijd aan?

Nakijken van schriften of opdrachten gebeurt vooral omdat je hiermee feedback geeft aan leerlingen, op werk dat ze individueel hebben gemaakt (in de klas of als huiswerk). Dit voelt misschien goed, maar onderzoek laat zien dat deze vorm van feedback zinloos is. Het NRO concludeerde hier in 2016 al over: 

‘Feedback geven door alleen een krul te geven of fouten te corrigeren geeft geen informatie over de taak en is dus eigenlijk geen feedback. Deze vorm van nakijken is nutteloos voor het leren van leerlingen en kan zelfs een negatief effect hebben op de uitvoering van de volgende taak.’

Het NRO is glashelder; het nakijken van schoolwerk met krullen en correcties is nutteloos, leerlingen leren er niets van. En wanneer je toch leerlingen inzicht wilt geven in hoe goed ze de stof beheersen, dan is het effectiever om ze direct na afloop hun eigen werk of het werk van medeleerlingen te laten nakijken en elkaar feedback te geven.

Je kunt natuurlijk ook nakijken voor jezelf, als leraar. Je ontdekt, tijdens het nakijken, welke onderdelen leerlingen nog niet goed beheersen. En je ziet welke leerlingen extra instructie nodig hebben. Dit is zeer bruikbare informatie voor je lessen. Maar het nakijken van schoolwerk is wel een extreem omslachtige en tijdrovende manier om dit te doen. Er zijn veel effectievere en minder tijdrovende manieren, zoals het gebruik van wisbordjes en gerichte vragen bij de start of het einde van de les. Ook kun je veel leren van een snelle gerichte scan van het schoolwerk of het nakijken van het werk van een klein deel van de leerlingen. Hiervoor hoef je dus niet al het schoolwerk van alle leerlingen nauwgezet door te lopen en te corrigeren.

Onderzoek laat dus zien dat leerlingen geen baat hebben bij nakijken van hun schoolwerk. Ook is nakijken omslachtig en tijdrovend werk, waar veel leukere en slimmere manieren zijn om te checken of leerlingen de lesstof beheersen. Stop dus met het nauwgezet nakijken van het werk van alle leerlingen! Probeer het eens, alleen of als team. Het scheelt je een hoop tijd. De lerarenteams waarvan ik weet dat ze hiermee gestopt zijn, zijn hier zeer tevreden over. Het scheelt ze veel tijd en energie. En ik weet zeker dat hun partners en kinderen er ook blij mee zijn.