Present!

Nadat ik boeken van reformpedagoog John Dewey had gelezen, wilde ik het anders aanpakken en nam ik me voor om niet te beginnen met routines maar met ‘een ervaring’. Na dit enkele jaren met wisselend succes te hebben gedaan, kwam ik erachter dat het toch wel erg belangrijk is om iedereen eerst in een modus te krijgen waarbij wordt opgelet. Maar aan de presentielijst wilde ik vooralsnog niet. Het omslagpunt kwam, gek genoeg, toen ik les gaf in het hoger beroepsonderwijs. Waarschijnlijk omdat present zijn daar minder vanzelfsprekend is. Ik merkte dat meer studenten kwamen als ik liet merken dat het werd opgemerkt als ze er waren. Ook leerde ik dat meer studenten hun huiswerk maakten als ik bij iedereen even langsging aan het begin van het college. “Wat vond jij interessant aan de tekst?”

Het onderzoek naar dit onderwerp is vrij duidelijk: leerlingen en studenten komen vaker als je aangeeft dat het belangrijk is om te komen en elke keer bijhoudt wie er is. De combinatie van praktijk en onderzoek leert dat je het bijhouden ook op verschillende manieren kan doen. Je kan het zien als meer dan een bureaucratische handeling. Het kan een manier zijn om bij iedereen in te checken. Een manier om interesse te tonen voor elke persoon en voor wat er is bijgebleven van het huiswerk of de vorige les. Zo nu en dan is het een kans om het te hebben over de rol van presentie in je leven en je werk.

Ondertussen laten recente onderzoeken zien dat presentie ook in het basis- en voortgezet onderwijs steeds minder vanzelfsprekend is. Het percentage kinderen dat chronisch absent is, is ten opzichte van voor de COVID-pandemie verviervoudigd in de Verenigde Staten. PISA- onderzoeken laten zien dat ook in het Nederlandse voortgezet onderwijs relatief veel leerlingen te laat komen of hele lessen missen. Het maakt dat ik die oude traditie in een nieuw licht bezie. Houd dus alsjeblieft wel presentie bij, en het liefst op een geïnteresseerde manier!

In Didactief september 2025 verschijnt de column  ‘Angst voor frustratie’

Izaak Dekker is associate lector didactiek en curriculumontwikkeling aan de Hogeschool van Amsterdam.